Begrotingstekorten – Ogen lang gesloten voor waarschuwingen Leefbaar 3B

Ondanks de op papier sluitende begrotingen van de afgelopen jaren is er jaar op jaar meer geld uitgegeven dan er binnenkwam. De fractie van Leefbaar 3B heeft sinds 2011 meer dan eens erop gewezen dat door oplopende kosten van afschrijvingen en door oplopende schulden er in de toekomst problemen zouden ontstaan. De meerderheid van de raad en college heeft helaas haar ogen hiervoor lang gesloten gehouden. Door de eisen van de provincie komt nu boven water dat zonder ingrijpen de tekorten de komende jaren blijven oplopen. Sommige partijen vinden dat daarvoor Den Haag te hulp moet komen.

De door de Vinex opdrachten veroorzaakte schulden vormen een valide argument om steun te vragen bij de rijksoverheid en Leefbaar 3B vindt ook dat dit moet gebeuren. We moeten wel realistisch zijn en er rekening mee houden dat Lansingerland niet de enige gemeente is met grote schulden. Ondanks het begrip dat kamerleden van de landelijke partijen volgens zeggen hebben uitgesproken is er nog geen euro extra onze kant opgekomen.

Een andere zaak is het tekort op de exploitatie. De gemeente zal toch een begrotingsevenwicht moeten bereiken. Leefbaar 3B vindt dat dit bij vooral door bezuinigingen in de eigen organisatie moet gebeuren en niet door lastenverhogingen.

Nieuwe begrotingsopzet – Budgetrecht raad wordt aangetast

Op verzoek van de VVD-fractie heeft het college van B&W een voorstel voor een nieuwe indeling van de begroting gedaan. In de thans geldende indeling worden de uitgaven gegroepeerd in elf programma’s. Het voorstel brengt dit aantal terug tot slechts vier.

Leefbaar 3B vraagt zich af wat de winst is van de voorgestelde verandering. De argumentatie van het college is vooral dat het minder werk betekent voor de ambtelijke organisatie. De gevolgen voor de informatievoorziening aan en de sturing door de raad zijn onderbelicht gebleven. Nog onduidelijk is hoe een en ander wordt vorm gegeven.

Er is een afspraak dat het college zonder voorafgaande toestemming van de raad binnen een programma mag schuiven met budgetten. Als deze afspraak blijft bestaan betekent de wijziging een aantasting van het budgetrecht van de raad. Weliswaar blijft de mogelijkheid van controle achteraf bestaan, maar de praktijk leert dat slechts weinig raadsleden daarvoor belangstelling hebben.

Leefbaar 3B is voorstander van efficiencyverbetering in de ambtelijke organisatie, maar vindt ook dat sturing door de raad eerder versterkt dan verzwakt moet worden en heeft dan ook aan het college gevraagd hoe het denkt over de praktische invulling van dat budgetrecht in het nieuwe plan.

Tenslotte vragen we ons af of het niet beter is de toekomstige indeling van de begroting aan de nieuwe raad over te laten.

Investeringsstop

Investeringen zeker de grote, achtervolgen ons in financiële zin jaren, zelfs tientallen jaren in de gewone exploitatie. Als de investering eenmaal is gedaan, valt daar op in de komende jaren niets meer op te bezuinigen. Nu liggen er weer van de grote investeringen op ons bordje. Zeer kritisch daar mee omgaan moet in de raad, het college en binnen de ambtelijke organisatie een vanzelfsprekendheid zijn of worden, gaf Leefbaar 3B woordvoerder Jan Pieter Blonk aan.

De zorg van de fractie van Leefbaar 3B is dat jaar op jaar de kosten blijven toenemen door meer te investeren dan af te schrijven, terwijl de inkomsten een dalende tendens vertonen. De zaak wordt nog verergerd door de annuïtaire afschrijving op gemeentehuis en zwembad.

Leefbaar 3B vindt dan ook dat gestreefd moet worden naar de licht dalende lijn zoals die in de grafiek op pagina 5 van het raadsstuk is aangegeven. Wij begrijpen dat naijleffecten veroorzaken dat deze dalende lijn niet direct ingezet kan worden, maar er moet nu wel gehandeld worden om de daling te bereiken. Bij elke investering moeten nut en noodzaak hard worden aangetoond. En mochten ze er zijn, elke meevaller moet in de spaarpot.

Leefbaar 3B is er positief over dat het college voornemens is om directer en gedetailleerder te sturen op het daadwerkelijk doen van uitgaven.

Leefbaar 3B is het pertinent niet eens met het standpunt van het college dat investeringen binnen de grondexploitaties buiten de in het amendement bedoelde investeringsstop zouden vallen. Dat is een hard punt voor ons. Als er te veel of te snel uitgegeven wordt in de grondexploitaties dan gaat dat direct ten laste van het eigen vermogen van de gemeente en dat verlies moet dan weer via bezuiniging op de gewone dienst gecompenseerd worden. In dit verband is de wethouder Van Dijk herinnerd aan zijn eerder in raad en commissie geuite mening dat het grondbedrijf niet apart te zetten is van de gewone dienst. Het uitgangspunt van het herstelplan is dat de schuldenlast niet mag toenemen. Juist voor de investeringen in de grondexploitaties moet veel geleend worden. De wethouder heeft in de raad direct duidelijk aangegeven dat ook de investeringen van het grondbedrijf aan de raad zullen worden voorgelegd.

Toezichtregime begroting 2014

Lansingerland staat sinds 1 januari onder financieel toezicht van de gemeente. Dat betekent dat bij elke afwijking van de begroting en bij elke investering toestemming nodig is van de provincie, zogenaamd preventief toezicht. Leefbaar 3B raadslid Henk Meester heeft in raad en commissie al eerder laten weten voorstander te zijn van preventief toezicht. Hij verwacht dat hierdoor tegemoet zal worden gekomen aan zijn meer dan eens geuite kritiek op het financiële beheer van afgelopen jaren van de gemeente. De uitkomsten van de begrotingsscan stemt hem in dat opzicht hoopvol.

Amendement CDA

Dit amendement is een herhaling van hetgeen het CDA heeft ingebracht bij de kadernota en de begroting. Het CDA wil een claim van € 171 miljoen neerleggen bij het Rijk, provincie en Stadsregio, vanwege de medio jaren 90 van de vorige eeuw opgelegde Vinexbouwtaken.

Op dit moment lopen gesprekken met de provincie en het rijk over de financiële situatie van Lansingerland. Deze gesprekken hebben de intentie om in samenwerking met de andere bestuurslagen oplossingsrichtingen te vinden. Indien de raad, zoals het CDA wil, alle schuld bij rijk, provincie en stadsregio neerlegt en de raad zelf, de gemeente Lansingerland, inclusief de voorgaande 3B-gemeentes, geen enkele verantwoordelijkheid neemt voor het eigen handelen en dat bij herhaling doet, zal de bereidheid van Rijk en provincie om gezamenlijk oplossingen te vinden als sneeuw voor de zon verdwijnen. Dat risico wil Leefbaar 3B niet lopen. Vandaar dat Leefbaar 3B ingestemd heeft met de voorgestelde brief aan Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland betreffende het toezichtregime en niet met de brief die het CDA via een amendement heeft ingebracht.

Investeringsstop

Het lastige van investeringen met meerjarige afschrijving is dat de kosten telkenjare in de gewone exploitatie terugkeren, terwijl de uitgave soms al jaren daarvoor is gedaan en niet meer is terug te draaien. Op deze kosten is alleen maar te besparen door bezittingen te verkopen, maar voor vele daarvan is geen markt, nog afgezien of verkoop wel wenselijk is. Leefbaar 3B woordvoerder Henk Meester gaf aan dat de zorg van de fractie van Leefbaar 3B is dat jaar op jaar de kosten blijven toenemen door meer te investeren dan af te schrijven terwijl de inkomsten een dalende tendens vertonen. De zaak wordt nog verergerd door de annuïtaire afschrijving op gemeentehuis en zwembad.

Nu wordt er voor een totaal van € 10,7 miljoen aan investeringen uitgesteld. Er zijn enkele posten waarvan Leefbaar 3B denkt dat nog wel delen uitgesteld kunnen worden, bijvoorbeeld de investeringen in ICT en het onderwijs. Goed dat het college voornemens is om directer en gedetailleerder te sturen op het daadwerkelijk doen van uitgaven. Henk Meester is het niet eens met het standpunt dat investeringen binnen de grondexploitaties buiten de investeringsstop zouden vallen. Als er te veel of te snel uitgegeven wordt in de grondexploitaties dan gaat dat direct ten laste van het eigen vermogen van de gemeente en dat verlies moet dan weer via bezuiniging op de gewone dienst gecompenseerd worden. “Ik wil in dit verband de wethouder herinneren aan zijn betoog dat hij in raad en commissie heeft gehouden dat het grondbedrijf in zijn opinie niet apart te zetten was van de gewone dienst.” Verder wees Henk Meester op het uitgangspunt van het herstelplan dat de schuldenlast niet mag toenemen. Leefbaar 3B is geneigd om het mee te gaan met het voorstel, ervan uitgaande dat het college daadwerkelijk de vinger aan de pols gaat houden, maar onze definitieve standpuntbepaling zullen we in de raadsvergadering laten weten.