Actualisatie grondexploitaties – College speelde met vuur

Leefbaar 3B woordvoerder Henk Meester heeft, tijdens de behandeling van de actualisatie grondexploitaties Lansingerland, voorgesteld de besluitvorming over grondexploitatie Westpolder/Bolwerk via een amendement uit te stellen.

Doordat dit amendement werd verworpen voelde Leefbaar 3B zich gedwongen met een stemverklaring tegen de goedkeuring van de actualisatie van Westpolder te stemmen. Gezegd moet worden, dat indien Leefbaar 3B zich niet verantwoordelijk had gevoeld voor de goede gang van zaken en wij tegen het voorstel hadden gestemd, dat dan het gehele voorstel verworpen zou zijn, dus ook de bekrachtiging van de geheimhouding, waardoor de bijlage grondexploitaties een openbaar stuk zou zijn geworden. Leefbaar 3B constateert dat het college ‘met vuur heeft gespeeld’ door de bekrachtiging niet als afzonderlijk voorstel aan de raad voor te leggen en dat het college door de fractie van Leefbaar 3B uit deze verlegenheid is gered.

Verder moet geconstateerd worden dat door de stemverklaring van Leefbaar 3B er geen meerderheid is voor de vaststelling van de actualisatie Westpolder/Bolwerk. Tijdens de begrotingsraad van aanstaande donderdag 7 november zal Leefbaar 3B het college vragen hoe omgegaan wordt met deze situatie.

Spreekbeurt Henk Meester in de raad van 31 oktober 2013

Het college stelt ons voor om te besluiten een groot verlies te nemen. Dit verlies kondigde zich al aan vanaf het begin van dit jaar, toen bij de voorbereidingen van de kadernota een geraamd verlies van 72 miljoen op tafel kwam. Daarna kwam de oordeelsonthouding over de jaarrekening 2012. De accountant had onvoldoende fiducie in de aannames en ramingen die voor de grondexploitatie Westpolder/Bolwerk gehanteerd werden. Vervolgens kreeg Lansingerland ook nog eens negatieve publiciteit over de financiële toestand tot zelfs in de landelijke kranten. De rekenkamer zegt dat de raad onvoldoende geïnformeerd is en wij concluderen dan dat de raad dus blijkbaar ook onvoldoende om informatie gevraagd heeft. De burgers maken zich ernstig zorgen over dreigende belastingverhogingen en afbraak van voorzieningen en vragen zich af of de door hen gekozen gemeenteraad wel voldoende bijstuurt.

Wij, de Leefbaar 3B-fractie, vinden dat de gemeenteraad zich dit alles moet aantrekken en alleen nog “ja” moet zeggen tegen zulke grote bedragen als we zeker weten dat de juiste keuzes zijn gemaakt en er geen betere alternatieven zijn.

Indachtig de kritische uitlatingen van de accountant over Westpolder zeggen wij daarom: “Stel de vaststelling van die grondexploitatie uit. Het college kan dan in concrete termen en bedragen duidelijk maken welke keuzes en aannames hij heeft gemaakt. En daaruit kunnen de financiële consequenties dan worden afgeleid”

Leefbaar 3B vindt dat de tijd voorbij moet zijn waarin de raad voorstellen als dit accepteert in de hoop dat alles wel ‘op zijn pootjes terecht komt’. De ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben bewezen dat dit laatste vaak niet het geval is.

We dienen daarom het volgende amendement in:

Besluit 1 te vervangen door:

1a. In te stemmen met de actualisatie grondexploitaties 2013 met uitzondering van die voor Westpolder/Bolwerk

1b. De grondexploitatie Westpolder/Bolwerk opnieuw aan de orde te stellen nadat een meer uitgebreide en ook kwantitatieve onderbouwing en verantwoording van de wijziging aan de raad is verstrekt

Wij hebben niet de illusie dat we zo maar grote verliezen kunnen wegpoetsen. Daarbij realiseren we ons dat het vele jaren zal duren voor het gat dat er is met bezuinigingen en lastenverhogingen gedicht is. En daarom wil Leefbaar 3B alles doen om nieuwe problemen te voorkomen. Dat is de achtergrond van onze aanpak.

Ik citeer tot slot een deel van aanbeveling 3 uit het meest recente rapport van de rekenkamer. Dat zegt:

“Zorg ervoor dat de raad bij nieuwe risicovolle investeringen de beschikking krijgt over:

  • een recent marktonderzoek;
  • de financiële omvang van de belangrijkste risico’s;
  • zorgvuldig opgestelde financiële verkenningen.”

Tot slot herinnerde Henk Meester de raad aan de door velen bij de behandeling van het rekenkamerrapport geuite mening dat lering getrokken moest worden uit de conclusies in dat rapport. Dit voornemen kan meteen bij de andere grondexploitaties toegepast worden, met name bij Westpolder/Bolwerk.

Lansingerland landelijk in het nieuws

De weken is onze gemeente Lansingerland negatief in beeld geweest vanwege de slechte financiële positie. Door het jarenlang, met name vanaf 2009, afboeken van verliezen op grondexploitaties zakt Lansingerland nu door de bodem van de algemene reserve.

Bij het berekenen van het tekort op de grondexploitaties heeft de raad het scenario “Marktgericht bouwen” gehanteerd, dat leidt tot een totaal toekomstig verlies van € 72 miljoen. Door een second opnion van een extern bureau wordt de omvang van dit verlies bevestigd.

Er zijn nog drie andere scenario’s waar vooralsnog niet van wordt uitgegaan. Scenario “Herstel markt(vraag) na 5-10 jaar” leidt tot een totaal verlies op de grondexploitaties van € 90 miljoen. Het scenario “Vraag naar hogere marktsegment herstelt niet” leidt tot een verlies van € 114 miljoen. Tenslotte het “Worst-case scenario”, er wordt de komende tien jaar niets gebouwd. Dat zal uiteindelijk leiden tot een tekort van € 200 miljoen. Dat dit laatste scenario werkelijkheid wordt, moet niet hoog worden ingeschat, omdat op dit moment ongeveer 400 woningen per jaar worden gebouwd en dat ook in 2014 het geval zal zijn. Een totaal stilvallen van de verkoop van bedrijfsgrond is ons inziens ook een te zwart scenario.

In de concept begroting 2014 stelt het college voor verdere bezuinigingen door te voeren in het grondexploitaties en de rekenrente te verlagen, waardoor het geprognosticeerde totale verlies op de grondexploitaties op € 43 miljoen komt.

Relativering is zeker op z’n plaats, maar een ding is zeker, de financiële positie van Lansingerland is slecht. Ja, eind vorige eeuw, begin deze eeuw zijn door de gemeenten Bergschenhoek en Berkel en Rodenrijs veel gronden gekocht die later doorgekocht zouden worden aan projectontwikkelaars. De projectontwikkelaars nemen, vanwege de malaise in de woning- en bedrijvenbouw, nu de grond niet af. Gevolg: De rentelast moet veel langer betaald worden en de geprognosticeerde opbrengsten komen niet binnen c.q. worden niet gerealiseerd. Had de raad eerder moeten ingrijpen? Het lijkt er wel op dat bezuinigingen, zoals nu voorgesteld, eerder hadden moeten worden ingezet. Dat dan sprake zou zijn geweest van een financieel goede positie van de gemeente is niet de werkelijkheid. Het tekort zou dan een stuk minder zijn geweest en door de bodem van de reserve zakken zou ook dan het geval zijn geweest.

Naast de problemen van het grondexploitaties spelen landelijke bezuinigingen die ook onze gemeente raken, een grote rol in het huishoudboekje van Lansingerland. Kortingen op het gemeentefonds (het geld dat de gemeenten van het Rijk krijgt), decentralisaties naar gemeenten, tegelijkertijd gepaard gaande met extra inhoudingen. De komende maand zal de fractie heel veel tijd gaan besteden aan de begroting 2014. Er zitten nog al wat bezuinigingen in, zoals minder ambtenaren, minder subsidies en OZB stijging.